książka, bibliografia, Joanna Baran, nauczyciel, czytać

Biblioterapia

Joanna Baran

pedagog resocjalizacyjny, nauczyciel bibliotekarz, biblioterapeuta, life coach w nurcie psychologii pozytywnej, trener edukacyjny,

Regionalny Zespół Placówek  Wsparcia Edukacji Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Opolu Filia w Kluczborku, członek Polskiego Towarzystwa Biblioterapeutycznego z siedzibą we Wrocławiu – przewodnicząca Wrocławskiego Koła PTB

„Książka na każdy czas, czyli słów kilka o biblioterapii, która rozwija i wzmacnia dobrostan dzieci, młodzieży oraz osób dorosłych”.

Biblioterapia, czyli co? Kto może zostać uczestnikiem procesu biblioterapeutycznego? 

Biblioterapia wywodzi się od dwóch greckich słów, a mianowicie:  „biblion” –  książka oraz „therapeuo” – leczę i jak etymologia terminu wskazuje, biblioterapia oznacza nic innego, jak proces  leczniczego oddziaływania literatury (przekazu słowa), a także wyselekcjonowanych (alternatywnych) materiałów czytelniczych (obraz, film, fotografia, fragmenty utworów) na jego odbiorcę, czyli uczestnika procesu biblioterapeutycznego, którym mogą być osoby zdrowe, które chcą i mogą rozwijać się, a przez to nabywać nowe umiejętności psychospołeczne, osoby z zaburzeniami emocjonalnymi (psychicznymi), które cierpią na lęki, fobie itp., jak również osoby, osamotnione, które po prostu potrzebują kontaktu z drugim człowiekiem, a przez to okazania im zrozumienia, jak również empatii. Uczestnikami procesu biblioterapeutycznego mogą być także osoby niedostosowane społecznie, seniorzy (z nimi prowadzona jest biblioterapia reminiscencyjna, czyli wspomnieniowa, która ma na celu przywołanie miłych wspomnień, pozytywnych zdarzeń. Największą grupą, do której kierowana jest biblioterapia, to dzieci i młodzież (również studenci), którzy nie radzą sobie pod względem emocjonalnym z wyzwaniami współczesnego świata, są zagubieni, wykluczeni, zestresowani, nieakceptowani, itp. Grup odbiorców biblioterapii jest znacznie więcej, chociażby więźniowie, a także osoby uzależnione/współuzależnione, z którymi proces biblioterapeutyczny odbywa się na bazie literatury informacyjno-edukacyjno-terapeutycznej. W Polsce biblioterapia jest dziedziną interdyscyplinarną, która obejmuje następujące dziedziny wiedzy, jak literaturoznawstwo, bibliotekoznawstwo, psychologię oraz pedagogikę specjalną.

Formy prowadzenia zajęć o charakterze biblioterapeutycznym

Biblioterapia może być prowadzona w formie zajęć indywidualnych, gdzie proces biblioterapeutyczny, z wykorzystaniem odpowiednio dobranego materiału czytelniczego, odbywa się poprzez indywidualną sesję biblioterapeutyczną o charakterze terapeutycznym lub poradniczym. Czas spotkania nie powinien trwać dłużej, jak godzinę (półtorej), na podobieństwo czasu sesji psychoterapeutycznej. Drugim rodzajem formy jest biblioterapia grupowa (od kilu do kilkunastu osób) i ma charakter sesji warsztatowej, podczas której omawiany jest temat główny (problem), który jest w danym momencie ważny (wcześniej zdiagnozowany). Realizując biblioterapię grupową, należy również pamiętać o tym, aby stworzyć odpowiednie warunki techniczne (sala, nasłonecznienie, odpowiednia ilość krzeseł lub poduszek). Jednostkowy, optymalny czas zajęć z elementami biblioterapii w formie sesji warsztatowej powinien trwać ok. 1,5 godziny.

Jakie są zalety biblioterapii?

Biblioterapia, przede wszystkim, pokazuje możliwości oddziaływania literatury na życie człowieka, a także rozwija osobowość, wspiera rozwój emocjonalno-społeczny oraz moralny. Dodatkowo sprzyja samopoznaniu, samorealizacji oraz samoakceptacji, daje szeroką perspektywę spojrzenia na zaistniały problem w kontekście poszukiwania skutecznych rozwiązań, minimalizuje sytuacje trudne, stresujące i uczy właściwego reagowania na nie. Pomaga, poprzez identyfikację z bohaterem literackim, wskazać kierunek zmian w postawie lub zachowaniu użytkownika procesu biblioterapii, co w końcu  prowadzi do indywidualnej przemiany.

Istota biblioterapii w definicji MEN w kontekście pracy zdalnej nauczycieli

„Biblioterapia to zamierzone oddziaływanie poprzez czytanie, słuchanie lub oglądanie odpowiedni dobranych książek, fragmentów utworów, oglądanie i słuchanie adaptacji utworów literackich. Terapia ma na celu kształtowanie właściwych postaw, pracy nad sobą, samoakceptacji, przyczynia się do uświadomienia dziecku trudnych sytuacji i uczy reakcji na nie, daje szansę nabrania wiary w siebie, wpływa pozytywnie na emocjonalne stany. Rozwija osobowość poprzez prezentowanie literackich wzorców osobowych, godnych naśladowania. Wzbogaca wiedzę, język, wyobraźnię, zdolność rozumienia pojęć moralnych i rozwój uczuć”.

Czym jest biblioterapia na odległość? Jakie są rozwiązania?

Kiedy mówimy o biblioterapii w wersji on-line, warto zapoznać się z materiałami, które ukazują się w Internecie, można z nich skorzystać, a są to: książki w formacie pdf (bajki terapeutyczne, poradniki, opowiadania) , filmy i tematyczne programy edukacyjne, wiersze i piosenki poświęcone profilaktyce i promocji zdrowia, blogi literackie o charakterze biblioterapeutycznym, czytelnicze festiwale literackie, webinaria i szkolenia, które odbywają się on-line. Można również odwiedzać stronę WWW oraz fanpage Polskiego Towarzystwa Biblioterapeutycznego z siedzibą we Wrocławiu i jego Kół terenowych, znajdujących się na terenie Polski, aby zainspirować się do własnych aktywności na polu biblioterapeutycznym.

0
Przewiń do góry